İçeriğe geç
Müzik Terapi öğrenme alanı

M1 · Müzik Terapiye Giriş ve Tıbbi Terminoloji · SEP 19 Ekim

Müzik terapiye giriş

Tanımlar, müzik terapi ile müzik tıbbı ayrımı, büyük modellere ilk bakış ve alanın bugünkü kanıt tablosu

≈ 45 dkTaslak — doğrulama sürüyor

Bu dersin sonunda

  • Müzik terapiyi Türk mevzuatı (2026 GETAT Yönetmeliği), AMTA ve WFMT tanımlarıyla tanımlamak; tanımların ortak çekirdeğini (eğitimli uygulayıcı, terapötik ilişki, bireysel hedef, kanıt) sıralamak
  • Müzik terapi ile müzik tıbbını uygulayıcı, süreç ve kanıt açısından ayırt etmek; aktif ve reseptif yöntemleri doğru sınıflamak
  • Altı büyük modeli (Nordoff-Robbins, Priestley, Madsen, Bonny/GIM, Benenzon, Alvin) birer cümleyle tanıtmak
  • Kişiselleştirmenin ve zarar olasılığının klinik önemini tartışmak
  • Alanın güncel kanıt durumunu Cochrane derlemeleriyle özetlemek; programda anılan eski çalışmaların gerçekte ne bulduğunu ayırt etmek

Programın ilk akşamı (SEP ders sunumu ve dökümü, 19.10.2026) üç soruyla açıldı: Müzik terapi nedir? Müzik terapiyi müzik dinletmekten ayıran nedir? Elimizdeki kanıt ne kadar sağlam? Bu ders bu üç soruyu derli toplu yanıtlıyor. Programda anlatılanları uluslararası literatürle karşılaştırıyor ve abartılı bulduğu yerleri gerekçesiyle düzeltiyor.

Üç tanım, bir ortak çekirdek

Türk mevzuatı. Programda müzik terapi, “ehliyetli bir profesyonelin müziği klinik ve kanıta dayalı biçimde kullanması” diye tanımlandı. Bu tanım 2014 tarihli GETAT Yönetmeliği dönemine aittir. O yönetmelik 28 Nisan 2026’da yürürlükten kalktı (GETAT Yön., 2014?). Yerine gelen yönetmeliğin Ek-2’si müzik terapiyi şöyle tanımlar (GETAT Yön., 2026?):

Müzik terapi, bireyin veya grubun sağlık ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik oluşturulan, etkinliği gösterilmiş yöntemlere göre yapılandırılmış müzik aracılı uygulamaların terapötik bir ilişki içinde gerçekleştirildiği klinik ve kanıta dayalı bir süreçtir.

Aynı ek, uygulayıcıları da sayar: sertifikalı tabip ve diş tabibi; tabip gözetiminde sertifikalı sağlık meslek mensupları; uygulamaya yardımcı olmak üzere sertifikalı müzik meslek mensupları. Yönetmeliğin 11. maddesine göre tanı ve tedavi planı yalnız tabibin işidir. Uygulayıcı, yöntemin mevcut tedavinin alternatifi değil tamamlayıcısı olduğunu hastaya anlatmak ve bunu bilgilendirme formuyla kayda geçirmek zorundadır.

Amerikan Müzik Terapi Birliği (AMTA). Güncel tanım şöyledir: müzik terapi, eğitimli ve yetkilendirilmiş bir profesyonelin terapötik bir ilişki içinde, bireyselleştirilmiş hedeflere ulaşmak için müzik müdahalelerini klinik ve kanıta dayalı biçimde kullanmasıdır (AMTA ve CBMT, 2021?).

Dünya Müzik Terapi Federasyonu (WFMT). 2026 tanımı müzik terapiyi dinleme, şarkı söyleme, çalgı çalma ve doğaçlama gibi müzik deneyimlerini kullanan profesyonel bir disiplin olarak anlatır. Bu disiplini eğitimli profesyoneller terapötik bir ilişki içinde yürütür ve uygulama sosyal, kültürel ve siyasal bağlamla biçimlenir (WFMT, 2026?).

Ortak öğe Ne demek? Neden önemli?
Eğitimli uygulayıcı Sertifika ya da diploma Rastgele çalınan müzik terapi sayılmaz
Terapötik ilişki Danışan ile terapist arasında süren bir bağ Değişimin aracı yalnız müzik değil, ilişkidir
Bireysel hedef Ölçülebilir, kişiye özgü amaç “Herkese aynı parça” yaklaşımı dışarıda kalır
Kanıt Yöntemin etkisinin araştırmayla desteklenmesi Gelenek ve sezgi tek başına yetmez

Tanımlar arasındaki farkların ayrıntılı karşılaştırması için temel başvuru kitabı Bruscia’nın Defining Music Therapy adlı eseridir (Bruscia, 2014?).

Müzik terapi mi, müzik tıbbı mı?

Programın en önemli kavramsal ayrımı budur. Programdaki anlatımda aktif yöntemler (danışanın müzik yaptığı) müzik terapiyle, reseptif yöntemler (dinletme) müzik tıbbıyla eşleştirildi. Türkiye’deki uygulamanın büyük bölümünün müzik tıbbı türünden olduğu söylendi.

Literatürde ayrımı çizen ölçüt farklıdır. Dileo’nun çerçevesinden beri kullanılan ayrım uygulayıcı ve süreç üzerinedir (Dileo, 1999?). Kanser hastalarındaki Cochrane derlemesi bunu açıkça tanımlar: müzik terapi eğitimli müzik terapistinin sunduğu müdahaledir. Müzik tıbbı ise sağlık personelinin sunduğu, önceden kaydedilmiş müziğin dinletilmesidir (Bradt ve ark., 2021).

Müzik terapi Müzik tıbbı
Kim sunar? Eğitimli müzik terapisti Hekim, hemşire ya da başka sağlık personeli
Müzik Canlı, doğaçlama, beste ya da kayıt Çoğunlukla hazır kayıt
Süreç Değerlendirme, hedef, ilişki, izlem Tek seferlik ya da protokole bağlı dinletme
Örnek GIM seansı, birlikte doğaçlama Ameliyat öncesi kulaklıkla müzik

Bu ayrımın pratik bir karşılığı da var. Bradt ve ark. (2021) 81 çalışmayı (5.576 katılımcı) inceledi: 38’i müzik terapi, 43’ü müzik tıbbı çalışmasıydı. Kaygı, depresyon, ağrı, yorgunluk ve yaşam kalitesinde müzik terapi çalışmalarının sonuçları tutarlıydı. Müzik tıbbı çalışmalarının sonuçları ise çalışmadan çalışmaya değişiyordu. Yaşam kalitesi ve yorgunluk üzerindeki etki yalnız müzik terapi çalışmalarında görüldü. Kanıtın kesinliği düşük ve çok düşüktü (Bradt ve ark., 2021).

Aynı grubun 31 kanser hastasıyla yaptığı çapraz çalışmada iki yaklaşımın kısa vadeli ölçümlerdeki etkisi benzer çıktı. Ancak hastaların %77,4’ü terapistle müzik yaptıkları seansları tercih etti (Bradt ve ark., 2014).

Büyük modellere ilk bakış

Programda ABD’de “en az 15 model ve 100’den fazla teknik” bulunduğu söylendi; bu sayıların kaynağını bulamadım. Doğrulanabilen kısım şu: 1999’da Washington’daki 9. Dünya Müzik Terapi Kongresi’nde özel bir oturumda beş uluslararası model tanıtıldı (Wheeler ve ark., 2012). Programın listesindeki altıncı başlık, Alvin’in serbest doğaçlaması, bu beşin dışındadır. “Beş model kabul edildi, burada altısını göreceksiniz” sözü bu farktan doğuyor. Her modelin ayrıntısı M5 modülünde işlenecek. Aşağıdaki tablo yalnız bir harita.

Model Çekirdek fikir Tür
Yaratıcı müzik terapi (Paul Nordoff, Clive Robbins) Terapist ve danışan birlikte doğaçlar; müzik ilişkinin kendisidir (Nordoff ve Robbins, 2007?) Aktif
Analitik müzik terapi (Mary Priestley) Doğaçlama sembolik bir dil olarak kullanılır ve sonra birlikte konuşulur; estetik değil anlam önemlidir (Priestley, 1975?) Aktif
Davranışsal müzik terapi (Clifford Madsen ve çevresi) Müzik pekiştireç, ipucu ve zaman yapısıdır; hedef ölçülebilir davranış değişimidir (Madsen ve ark., 1968) Aktif ya da reseptif
Güdümlü İmgelem ve Müzik, GIM (Helen Bonny) Seçilmiş klasik müzik eşliğinde, terapist kılavuzluğunda imgelem (Bonny, 1975) Reseptif
Benenzon modeli (Rolando Benenzon) Sözsüz, sese ve harekete dayalı iletişim. Programın aktarımıyla “asla reseptif değildir” Aktif
Serbest doğaçlama (Juliette Alvin) Kuralsız doğaçlama; müzik eğitimi gerekmez; terapist danışan istemedikçe yönlendirmez Aktif

Hasta merkezlilik ve kişiselleştirme

Programın öncülü tıbbın eski bir ilkesiydi: “Hastalık yoktur, hasta vardır.” Aynı tanıyı almış kırk tonsillitli hasta aynı seyri izlemez. Müzik terapide de yaş, kültür, inanç, eşlik eden hastalık ve müzik geçmişi sonucu belirler.

Literatür bu ilkeyi destekler ama bir incelik ekler:

  • Ameliyat sonrası 73 RKÇ’yi birleştiren meta-analizde müzik ağrıyı, kaygıyı ve analjezik kullanımını azalttı. Ancak müziği hastanın kendisinin seçmesi sonucu belirgin biçimde değiştirmedi (Hole ve ark., 2015).
  • Laboratuvarda zihinsel stres sonrası kan basıncının toparlanmasını inceleyen deneyde yalnız klasik müzik sessizlikten daha iyi sonuç verdi. Caz ve pop vermedi (Chafin ve ark., 2004). “Her müzik iyi gelir” denemez.

Kişiselleştirme bu yüzden “en sevdiği şarkıyı aç” demek değildir. Hedefe uygun müzik seçilir, danışanın tepkisi izlenir ve seçim buna göre düzeltilir.

Zarar olasılığı

Programda iki zıt cümle aynı akşam söylendi: “müziğin yan etkisi yok, bağımlılık yapmaz” ve “yanlış müzik hastaya zarar verebilir”. İkincisi daha doğrudur.

  • Müzik, kayıp ve travma anılarını da uyandırabilir. Kanser hastalarıyla yapılan nitel görüşmelerde bu açıkça bildirildi (Bradt ve ark., 2014).
  • Cochrane derlemelerinin çoğunda istenmeyen etkiler sistematik olarak raporlanmamıştır. Şizofreni derlemesinde istenmeyen etkiye dair hiç veri yoktu (Geretsegger ve ark., 2017). “Yan etkisi yok” ile “yan etkisi ölçülmemiş” aynı şey değildir.
  • Ses düzeyi gerçek bir maruziyettir. İşitme sağlığı için M0’daki ses dersine bak.

Programda çok karamsar sözlü bir şarkının ardından intiharlar bildirildiği anlatıldı. Eser, dönem ve veri belirtilmediği için bu anlatı programda böyle anlatıldı; literatürde doğrulanamadı. Çıkarılan ders yine de geçerlidir: ağır hastaya söylenecek eser, sanatçının ezberine göre değil hastanın durumuna göre seçilir.

Alanın kanıt durumu

Programda PubMed’de “music therapy” sorgusuyla 7.779 kayıt, “AND Turkish” eklenince 46 kayıt bulunduğu söylendi. Aynı sorguyu 1 Kasım 2026’da yineledim: 7.809 ve 46. Sayılar tutarlı. Türkçe bağlantılı yayının azlığı gerçek bir eksiktir.

Sayı tek başına kalite göstermez. Aşağıdaki tablo, hekimin en çok başvuracağı Cochrane derlemelerinin özetidir:

Alan Bulgu (standart bakıma ek olarak) Kesinlik
Depresyon Klinisyen ve hasta ölçümlü belirtilerde kısa vadede büyük etki (Aalbers ve ark., 2017) Orta
Otizm Genel düzelme olasılığı artar, toplam belirti şiddeti azalır (Geretsegger ve ark., 2022). Ama 364 çocuklu büyük RKÇ’de 5 ayda fark yok (Bieleninik ve ark., 2017) Orta
Şizofreni Genel durum, negatif belirtiler, sosyal işlev ve yaşam kalitesinde iyileşme; etki seans sayısına ve terapinin kalitesine bağlı (Geretsegger ve ark., 2017) Düşük–orta
Demans Depresif belirtilerde hafif iyileşme; ajitasyonda muhtemelen etki yok; tedavi bitince etki sönüyor (van der Steen ve ark., 2025) Orta
İnme ve beyin hasarı Ritmik işitsel uyaranla yürüme hızında artış; afazide iletişimde olası yarar; bellek ve dikkatte güçlü kanıt yok (Magee ve ark., 2017) Düşük–orta
Kanser Kaygı, depresyon, ağrı ve yorgunlukta olası yarar (Bradt ve ark., 2021) Düşük–çok düşük
Ameliyat öncesi kaygı Kayıtlı müzik dinleme kaygıyı azaltabilir (Bradt ve ark., 2013) Düşük (yanlılık riski)
Uykusuzluk Müzik dinleme öznel uyku kalitesini iyileştiriyor; nesnel ölçümlerde fark yok (Jespersen ve ark., 2022) Orta

Programdaki çalışma kataloğu: söylenen ve bulunan

Programın “Müzik Terapiye Giriş” sunumunda müziğin beyne ve bedene etkisine dair uzun bir çalışma listesi vardı. Her birini PubMed ya da Crossref’te aradım. Aşağıda programda söyleneni ve özgün kaynağın gerçekte bildirdiğini görüyorsun.

Programda Özgün kaynakta
Hızlı + majör müzikte sol ön, yavaş + minörde sağ ön alfa azalması Doğru özet. Kaynak dört sayfalık bir kısa bildiri (Tsang ve ark., 2001). Aynı laboratuvarın tam makalesi de olumlu duygunun solda, olumsuz duygunun sağda daha çok frontal etkinlikle gittiğini bildirir (Schmidt ve Trainor, 2001). Duygu ölçümüdür, tedavi sonucu değildir.
Polifonik müzik frontal, temporal ve parietal kan akımını artırır; dikkat ve hafıza artar; beyincik hacmi artar Dikkatli dinleme sırasında bu alanlarda BOLD sinyali artar (Janata ve ark., 2002). Kalıcı bilişsel artış ya da beyincik hacmi ölçümü yok.
Spinal anestezide sedatif ihtiyacı azalır Doğru. 50 hasta: kendi seçtiği müziği dinleyenler ameliyat sırasında yaklaşık yarı dozda midazolam kullandı (0,6 ve 1,3 mg). Kaygı düzeyleri iki grupta benzerdi (Lepage ve ark., 2001).
15 dakika müzikten sonra anestezik dozun yarısı yeterli (Robertson) Künye bulunamadı. Doğrulanamadı.
Lokal anestezide kendi seçtiği müzik kaygıyı, nabzı ve kan basıncını düşürür Doğru. Küçük cerrahi girişimde ölçüldü (Mok ve Wong, 2003).
Strese bağlı tansiyonda müzik etkili Sağlıklı gönüllülerde 3 dakikalık aritmetik stresinden sonra toparlanma ölçüldü. Yalnız klasik müzik etkiliydi (Chafin ve ark., 2004). Hipertansiyon tedavisi değildir. “Altı ayda kalıcı olur” eşiğinin kaynağı yok.
28 sağlıklı kişide GIM ile duygudurum iyileşir, kortizol düşer Doğru. Bekleme listesi kontrollü RKÇ. 13 haftada iki haftada bir 6 seans yapıldı; kortizol düşüşü izlemde görüldü (McKinney ve ark., 1997).
Müzik dersi alan çocukların okuma başarısı %88, almayanların %72 Çalışma var: Kodály müfredatı uygulanan ilkokul çocukları (Hurwitz ve ark., 1975). Özeti olmayan 1975 tarihli bir makale; sayısal ayrıntıları ve tasarımı doğrulayamadım.
Okul öncesi müzik eğitimi görsel-uzaysal algıyı %36, uzay-zaman testini %34 artırır Yakın kaynaklar: 10 dakika Mozart sonrası üniversite öğrencilerinde kısa süreli artış (Rauscher ve ark., 1993). 78 okul öncesi çocuğun 34’ü piyano dersi aldı ve bu grup tek bir uzay-zaman testinde bir standart sapmadan fazla ilerledi (Rauscher ve ark., 1997). “%34” ve “%36” bu kaynaklarda geçmiyor.
4–6 yaşta 1 yıl müzik dersiyle dikkat merkezi gelişir, bellek kapasitesi artar MEG ile işitsel korteks yanıtları ölçüldü. Ders alan çocuklarda keman sesine sol yarımkürede daha büyük ve daha erken bir yanıt görüldü (Fujioka ve ark., 2006). Özette bellek kapasitesi bulgusu yok.
7 yaştan önce piyano sinir ve damar sayısını artırır Kaynak bir derlemedir. Müzisyenlerde korpus kallozum, motor korteks ve beyincikte farklar bildirir. Bunların eğitimden mi doğuştan mı geldiğinin “büyük ölçüde bilinmediğini” kendisi söyler (Schlaug, 2001). Sinir ya da damar sayımı yok.
6 ay piyano aritmetiği ve analitik dil becerisini geliştirir Makale boylamsal çalışmanın ilk sonuçlarını sunar ve bu tür artışların nöral temelinin ve belirleyicilerinin henüz bilinmediğini yazar (Schlaug ve ark., 2005).
Çalgı çalma ve çalmayı hayal etme ön bölgeleri etkinleştirir Doğru ama dar: 7 kemancıda yüksek çözünürlüklü EEG; frontal operküler bölgeler (Kristeva ve ark., 2003).
Müzik serotonin, dopamin, kortizol, melatonin, testosteron ve endorfini etkiler Yön ve büyüklük verilmemişti. En kapsamlı derleme ödül (dopamin), stres (kortizol), bağışıklık ve sosyal bağ eksenlerinde kanıtları toplar ve yöntem sınırlarını vurgular (Chanda ve Levitin, 2013). “Endorfin yaşlanmayı yavaşlatır” iddiasının kaynağı yok.
Alfa dalgası üzerinden öğrenmeyi artırır; melodiler beyni yiyecekten çok uyarır Kaynak verilmedi. Doğrulanamadı.

Bu programın hedefleri

Program 274 saattir: 199 saat teorik, 75 saat uygulama. On modülden oluşur: temel kavramlar ve mevzuat (M1), müzik kuramı (M2), toplu çalma ve söyleme (M3), psikoloji, sosyoloji ve nörolojiyle müzik (M4), müzik terapi yöntem ve teknikleri (M5), terapötik ilişki (M6), değerlendirme (M7), planlama ve uygulama (M8), değerlendirme, belgeleme ve sonlandırma (M9) ve GETAT klinik araştırmaları (M10). Bu dersin karşıladığı program hedefleri şunlar: müzik terapiyi tanımlamak, özelliklerini sıralamak ve önemini tartışmak.

Önemi tartışırken programın iki cümlesini birlikte akılda tutmak gerekiyor. “Müzik tek başına hiçbir hastalık etkenini ortadan kaldıramaz”: doğru, mevzuatla da uyumlu. “Türk müziğinin müzik terapi yönünden araştırılmamış olması büyük bir eksikliktir”: PubMed’deki 46 kayıt bunu doğruluyor. İkisini birleştiren yol kontrollü araştırmadan geçer.

Kendini sına

Önce cevabı aklından söyle, sonra seç. Yanlış yapmak öğrenmenin parçası.

  1. 2026 GETAT Yönetmeliği'ne göre müzik terapi hangi niteliklere sahip bir süreçtir?

  2. Cochrane derlemelerinde 'müzik tıbbı' (music medicine) genellikle neyi anlatır?

  3. Bonny'nin Güdümlü İmgelem ve Müzik (GIM) yöntemi hangi gruba girer?

  4. Särkämö ve ark. (2008) çalışması hakkında hangisi doğrudur?

  5. Çocuklarda müzik eğitiminin genel bilişsel ve akademik becerilere etkisini inceleyen en kapsamlı meta-analiz ne buldu?

  6. Janata ve ark. (2002) fMRI çalışmasının gösterdiği nedir?

Bu dersin kaynakları

  1. T.C. Sağlık Bakanlığı (2026). Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği. Resmî Gazete, 28.04.2026, Sayı 33237 (ekleri Ek-1…Ek-5 ile). bağlantı doğrulama bekliyor
  2. T.C. Sağlık Bakanlığı (2014). Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği (yürürlükten kalktı). Resmî Gazete, 27.10.2014, Sayı 29158; 2026 Yönetmeliği m.19 ile yürürlükten kaldırıldı. bağlantı doğrulama bekliyor
  3. T.C. Sağlık Bakanlığı (2025). Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 12.11.2025, Sayı 33075. bağlantı doğrulama bekliyor
  4. American Music Therapy Association & Certification Board for Music Therapists (2021). Scope of Music Therapy Practice (AMTA tanımı: "What is Music Therapy?"). AMTA resmî internet sayfası. bağlantı doğrulama bekliyor
  5. American Music Therapy Association (2026). History of Music Therapy & AMTA. AMTA resmî internet sayfası. bağlantı doğrulama bekliyor
  6. World Federation of Music Therapy (WFMT) (2026). Definition of Music Therapy (WFMT, 2026). WFMT resmî internet sayfası, "About". bağlantı doğrulama bekliyor
  7. Bruscia, K. E. (2014). Defining Music Therapy (3. baskı). University Park, IL: Barcelona Publishers. doğrulama bekliyor
  8. Dileo, C. (ed.) (1999). Music Therapy and Medicine: Theoretical and Clinical Applications. Silver Spring, MD: American Music Therapy Association. ISBN 978-1-884914-00-3. doğrulama bekliyor
  9. Bradt, J., Dileo, C., Myers-Coffman, K., & Biondo, J. (2021). Music interventions for improving psychological and physical outcomes in people with cancer. Cochrane Database of Systematic Reviews, CD006911.pub4. doi:10.1002/14651858.cd006911.pub4 · PMID 34637527
  10. Bradt, J., Potvin, N., Kesslick, A., Shim, M., Radl, D., Schriver, E., Gracely, E. J., & Komarnicky-Kocher, L. T. (2014). The impact of music therapy versus music medicine on psychological outcomes and pain in cancer patients: a mixed methods study. Supportive Care in Cancer, 23(5), 1261–1271. doi:10.1007/s00520-014-2478-7 · PMID 25322972
  11. Wheeler, B. L., Wagner, G., Summer, L., Madsen, C., Turry, A., & Eschen, J. Th. (2012). Five International Models of Music Therapy Practice. Voices: A World Forum for Music Therapy, 12(1). doi:10.15845/voices.v12i1.634
  12. Nordoff, P., & Robbins, C. (2007). Creative Music Therapy: A Guide to Fostering Clinical Musicianship (2. baskı). Gilsum, NH: Barcelona Publishers. ISBN 978-1-891278-13-6 (1. baskı: New York, John Day, 1977). doğrulama bekliyor
  13. Priestley, M. (1975). Music Therapy in Action. London: Constable. ISBN 0-09-459900-9 (2. baskı: St. Louis, MMB Music, 1985). doğrulama bekliyor
  14. Madsen, C. K., Cotter, V., & Madsen, C. H. (1968). A behavioral approach to music therapy. Journal of Music Therapy, 5(3), 69–71. doi:10.1093/jmt/5.3.69
  15. Bonny, H. L. (1975). Music and Consciousness. Journal of Music Therapy, 12(3), 121–135. doi:10.1093/jmt/12.3.121
  16. McKinney, C. H., & Honig, T. J. (2016). Health outcomes of a series of Bonny Method of Guided Imagery and Music sessions: A systematic review. Journal of Music Therapy, 54(1), 1–34 (çevrimiçi 2016). doi:10.1093/jmt/thw016 · PMID 27941132
  17. Hole, J., Hirsch, M., Ball, E., & Meads, C. (2015). Music as an aid for postoperative recovery in adults: A systematic review and meta-analysis. The Lancet, 386(10004), 1659–1671. doi:10.1016/s0140-6736(15)60169-6 · PMID 26277246
  18. Chafin, S., Roy, M., Gerin, W., & Christenfeld, N. (2004). Music can facilitate blood pressure recovery from stress. British Journal of Health Psychology, 9(3), 393–403. doi:10.1348/1359107041557020 · PMID 15296685
  19. Mok, E., & Wong, K. Y. (2003). Effects of music on patient anxiety. AORN Journal, 77(2), 396–410. doi:10.1016/s0001-2092(06)61207-6 · PMID 12619853
  20. Aalbers, S., Fusar-Poli, L., Freeman, R. E., Spreen, M., Ket, J. C., Vink, A. C., Maratos, A., Crawford, M., Chen, X. J., & Gold, C. (2017). Music therapy for depression. Cochrane Database of Systematic Reviews, 11, CD004517. doi:10.1002/14651858.CD004517.pub3 · PMID 29144545
  21. Geretsegger, M., Fusar-Poli, L., Elefant, C., Mössler, K. A., Vitale, G., & Gold, C. (2022). Music therapy for autistic people. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5, CD004381. doi:10.1002/14651858.CD004381.pub4 · PMID 35532041
  22. Bieleninik, Ł., Geretsegger, M., Mössler, K., et al.; TIME-A Study Team (2017). Effects of Improvisational Music Therapy vs Enhanced Standard Care on Symptom Severity Among Children With Autism Spectrum Disorder: The TIME-A Randomized Clinical Trial. JAMA, 318(6), 525–535. doi:10.1001/jama.2017.9478 · PMID 28787504
  23. Geretsegger, M., Mössler, K. A., Bieleninik, Ł., Chen, X. J., Heldal, T. O., & Gold, C. (2017). Music therapy for people with schizophrenia and schizophrenia-like disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews, 5, CD004025. doi:10.1002/14651858.CD004025.pub4 · PMID 28553702
  24. Gold, C., Solli, H. P., Krüger, V., & Lie, S. A. (2009). Dose–response relationship in music therapy for people with serious mental disorders: Systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review, 29(3), 193–207. doi:10.1016/j.cpr.2009.01.001
  25. van der Steen, J. T., van der Wouden, J. C., Methley, A. M., Smaling, H. J. A., Vink, A. C., & Bruinsma, M. S. (2025). Music-based therapeutic interventions for people with dementia. Cochrane Database of Systematic Reviews, 3, CD003477. doi:10.1002/14651858.cd003477.pub5 · PMID 40049590
  26. Magee, W. L., Clark, I., Tamplin, J., & Bradt, J. (2017). Music interventions for acquired brain injury. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, CD006787. doi:10.1002/14651858.CD006787.pub3 · PMID 28103638
  27. Bradt, J., Dileo, C., & Shim, M. (2013). Music interventions for preoperative anxiety. Cochrane Database of Systematic Reviews, 6, CD006908. doi:10.1002/14651858.CD006908.pub2 · PMID 23740695
  28. Jespersen, K. V., Pando-Naude, V., Koenig, J., Jennum, P., & Vuust, P. (2022). Listening to music for insomnia in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, 8, CD010459. doi:10.1002/14651858.CD010459.pub3 · PMID 36000763
  29. Tsang, C. D., Trainor, L. J., Santesso, D. L., Tasker, S. L., & Schmidt, L. A. (2001). Frontal EEG responses as a function of affective musical features. Annals of the New York Academy of Sciences, 930, 439–442. doi:10.1111/j.1749-6632.2001.tb05764.x · PMID 11458862
  30. Schmidt, L. A., & Trainor, L. J. (2001). Frontal brain electrical activity (EEG) distinguishes valence and intensity of musical emotions. Cognition and Emotion, 15(4), 487–500. doi:10.1080/02699930126048
  31. Janata, P., Tillmann, B., & Bharucha, J. J. (2002). Listening to polyphonic music recruits domain-general attention and working memory circuits. Cognitive, Affective, & Behavioral Neuroscience, 2(2), 121–140. doi:10.3758/cabn.2.2.121 · PMID 12455680
  32. Lepage, C., Drolet, P., Girard, M., Grenier, Y., & DeGagné, R. (2001). Music decreases sedative requirements during spinal anesthesia. Anesthesia & Analgesia, 93(4), 912–916. doi:10.1097/00000539-200110000-00022 · PMID 11574356
  33. McKinney, C. H., Antoni, M. H., Kumar, M., Tims, F. C., & McCabe, P. M. (1997). Effects of guided imagery and music (GIM) therapy on mood and cortisol in healthy adults. Health Psychology, 16(4), 390–400. doi:10.1037/0278-6133.16.4.390
  34. Särkämö, T., Tervaniemi, M., Laitinen, S., Forsblom, A., Soinila, S., Mikkonen, M., et al. (2008). Music listening enhances cognitive recovery and mood after middle cerebral artery stroke. Brain, 131(3), 866–876. doi:10.1093/brain/awn013 · PMID 18287122
  35. Hurwitz, I., Wolff, P. H., Bortnick, B. D., & Kokas, K. (1975). Nonmusical effects of the Kodály music curriculum in primary grade children. Journal of Learning Disabilities, 8(3), 167–174. doi:10.1177/002221947500800310
  36. Rauscher, F. H., Shaw, G. L., & Ky, K. N. (1993). Music and spatial task performance. Nature, 365(6447), 611. doi:10.1038/365611a0 · PMID 8413624
  37. Rauscher, F. H., Shaw, G. L., Levine, L. J., Wright, E. L., Dennis, W. R., & Newcomb, R. L. (1997). Music training causes long-term enhancement of preschool children's spatial-temporal reasoning. Neurological Research, 19(1), 2–8. doi:10.1080/01616412.1997.11740765 · PMID 9090630
  38. Chabris, C. F. (1999). Prelude or requiem for the 'Mozart effect'?. Nature, 400(6747), 826–827. doi:10.1038/23608 · PMID 10476958
  39. Pietschnig, J., Voracek, M., & Formann, A. K. (2010). Mozart effect–Shmozart effect: A meta-analysis. Intelligence, 38(3), 314–323. doi:10.1016/j.intell.2010.03.001
  40. Sala, G., & Gobet, F. (2020). Cognitive and academic benefits of music training with children: A multilevel meta-analysis. Memory & Cognition, 48(8), 1429–1441. doi:10.3758/s13421-020-01060-2 · PMID 32728850
  41. Fujioka, T., Ross, B., Kakigi, R., Pantev, C., & Trainor, L. J. (2006). One year of musical training affects development of auditory cortical-evoked fields in young children. Brain, 129(10), 2593–2608. doi:10.1093/brain/awl247 · PMID 16959812
  42. Schlaug, G. (2001). The brain of musicians: A model for functional and structural adaptation. Annals of the New York Academy of Sciences, 930, 281–299. doi:10.1111/j.1749-6632.2001.tb05739.x · PMID 11458836
  43. Schlaug, G., Norton, A., Overy, K., & Winner, E. (2005). Effects of music training on the child's brain and cognitive development. Annals of the New York Academy of Sciences, 1060, 219–230. doi:10.1196/annals.1360.015 · PMID 16597769
  44. Kristeva, R., Chakarov, V., Schulte-Mönting, J., & Spreer, J. (2003). Activation of cortical areas in music execution and imagining: A high-resolution EEG study. NeuroImage, 20(3), 1872–1883. doi:10.1016/s1053-8119(03)00422-1 · PMID 14642497
  45. Chanda, M. L., & Levitin, D. J. (2013). The neurochemistry of music. Trends in Cognitive Sciences, 17(4), 179–193. doi:10.1016/j.tics.2013.02.007